|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.231. अध्यायः 231
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
परमेश्वरेण पार्वतींप्रति शुभाशुभकर्मणां मानसिकत्वादिभेदेन त्रैविध्यकथनपूर्वकं तत्तत्फलनिरूपणम्॥ 1 ॥ तथा मद्योत्पत्तिकारणादिकथनपूर्वकं तत्पानजदोषादिप्रतिपादनम्॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
उमोवाच।
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज।
श्रुतं मे परमं गुह्यं प्रसादात्ते वरप्रद॥ 13-231-1(90479)
श्रोतुं भूयोऽहमिच्छामि प्रजानां हितकारणात्।
शुभाशुभमिति प्रोक्तं कर्म स्वस्वं समासतः॥ 13-231-2(90480)
तन्मे विस्तरतो ब्रूहि शुभाशुभविधइं प्रति।
अशुभं कीदृशं कर्म प्राणिनो यन्निपातयेत्॥ 13-231-3(90481)
शुभं वापि कथं देव प्रजानामूर्ध्वदं भवेत्।
एतन्मे वद देवेश श्रोतुकामाऽस्मि कीर्तय॥ 13-231-4(90482)
महेश्वर उवाच। 13-231-5x(7623)
तदहं ते प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं शृणु शोभने।
सुकृतं दुष्कृतं चेति द्विविधं कर्मविस्तरम्॥ 13-231-5(90483)
तयोर्यद्दुष्कृतं कर्म तच्च सञ्जायते त्रिधा।
मनसा कर्मणा वाचा बुद्धिमोहसमुद्भवात्॥ 13-231-6(90484)
मनःपूर्वं तु वा कर्म वर्तते वाङ्मयं ततः।
जायते वै क्रियायोगमनु चेष्टाक्रमः प्रिये॥ 13-231-7(90485)
अभिद्रोहोऽभ्यसूया च परार्थेषु च वै स्पृहा।
शुभाशुभानां मर्त्यानां वर्तनं परिवारितम्॥ 13-231-8(90486)
धर्मकार्ये यदाऽश्रद्धा पापकर्मणि हर्षणम्।
एवमाद्यशुभं कर्म मनसा पापमुच्यते॥ 13-231-9(90487)
अनृतं यच्च परुषमबद्धवचनं कटु।
असत्यं परिवादश्च पापमेतत्तु वाङ्मयम्॥ 13-231-10(90488)
अगम्यागमनं चैव परदारनिषेवणम्।
वधबन्धपरिक्लेशैः परप्राणोपतापनम्॥ 13-231-11(90489)
चौर्यं परेषां द्रव्याणां हरणं नाशनं तथा।
अभक्ष्यभक्षणं चैव व्यसनेष्वविषङ्गता॥ 13-231-12(90490)
दर्पात्स्तम्भाभिमानाच्च परेषामुपतापनम्।
अकार्याणां च करणमशौचं पानसेवनम्॥ 13-231-13(90491)
दौःशील्यं पापसम्पर्के साहाय्यं पापकर्मणि।
अधर्म्यमयशस्यं च कार्यं तस्य निषेवणम्।
एवमाद्यशुभं चान्यच्छारीरं पापमुच्यते॥ 13-231-14(90492)
मानसाद्वाङ्मयं पापं विशिष्टमिति लक्ष्यते।
वाङ्मयादपि वै पापाच्छारीरं गण्यते बहु॥ 13-231-15(90493)
एवं पापयुतं कर्म त्रिविधं पातयेन्नरम्।
परापकारजननमत्यन्तं पातकं स्मृतम्॥ 13-231-16(90494)
त्रिविधं तत्कृतं पापं कर्तारं पापकं नयेत्।
पातकं चापि यत्कर्म कर्मणा बुद्धिपूर्वकम्॥ 13-231-17(90495)
सापदेशमवश्यं तत्कर्तव्यमिति तत्कृतम्।
कथञ्चित्तत्कृतमपि कर्ता तेन स लिप्यते॥ 13-231-18(90496)
अवश्यं पापदेशेन प्रतिहृन्येत कारणम्॥ 13-231-19(90497)
उमोवाच। 13-231-20x(7624)
भगवन्पापकं कर्म यथा कृत्वा न लिप्यते॥ 13-231-20(90498)
महेश्वर उवाच। 13-231-21x(7625)
यो नरोऽनपराधी च स्वात्मप्राणस्य रक्षणात्।
शत्रुमुद्यतशस्त्रं वा पूर्वं तेन हतोपि वा।
प्रतिहन्यान्नरो हिंस्यान्न स पापेन लिप्यते॥ 13-231-21(90499)
चोरादधिकसंत्रस्तस्तत्प्रतीकारचेष्टया।
यः प्रजघ्नन्नरो हन्यान्न स पापेन लिप्यते॥ 13-231-22(90500)
ग्रामार्थं भर्तृपिण्डार्थं दीनानुग्रहकारणात्।
वधबन्धपरिक्लेशान्कुर्वन्पापात्प्रमुच्यते॥ 13-231-23(90501)
दुर्भिक्षे चात्मवृत्त्यर्थमेकायतनगस्तथा।
अकार्यं वाऽप्यभक्ष्यं वा कृत्वा पपान्न लिप्यते 13-231-24(90502)
विधिरेष गृहस्थानां प्रायेणैवोपदिश्यते।
अवाच्यं वाऽप्यकार्यं वा देशकालवशेन तु॥ 13-231-25(90503)
बुद्धिपूर्व नरः कुर्वस्तत्प्रयोजनमात्रया।
किञ्चिद्वा लिप्यते पापैरथवा न च लिप्यते॥ 13-231-26(90504)
एवं देवि विजानीहि नास्ति तत्र विचारणा॥ 13-231-27(90505)
उमोवाच। 13-231-28x(7626)
भगवन्पानदोषांश्च पेयापेयत्वकारणम्।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद महेश्वर॥ 13-231-28(90506)
महेश्वर उवाच। 13-231-29x(7627)
हन्त ते कथयिष्यामि पानोत्पत्तिं शुचिस्मिते॥ 13-231-29(90507)
पुरा सर्वेऽभवन्मर्त्या बुद्धिमन्तो नयानुगाः।
शुचयश्च शुभाचाराः सर्वे चोन्मनसः प्रिये॥ 13-231-30(90508)
एवंभूते तदा लोके प्रेष्यकृन्न परस्परम्।
प्रेष्याबावान्मनुष्याणां कर्मारम्भो ननाश ह॥ 13-231-31(90509)
उभयोर्लोकयोर्नाशं दृष्ट्वा कर्मक्षयात्प्रभुः।
यज्ञकर्म कथं लोके वर्तेतेति पितामहः॥ 13-231-32(90510)
आज्ञापयत्सुरान्देवि मोहयस्वेति मानुषान्।
तमसः सारमुद्धृत्य पानं बुद्धिप्रणाशनम्इ।
न्यपातयन्मनुष्येषु पापदोषावहं प्रिये॥ 13-231-33(90511)
तदाप्रभृति तत्पानान्मुमुहुर्मानवा भुवि।
कार्याकार्यमजानन्तो वाच्यावाच्यं गुणागुणम्॥ 13-231-34(90512)
केचिद्धसन्ति तत्पीत्वा प्रवदन्ति तथा परे।
नृत्यन्ति मुदिताः केचिद्गायन्ति शुभाशुभान्। 13-231-35(90513)
कलिं ते कुर्वतेऽभीष्टं प्रहरन्ति परस्परम्।
क्वचिद्धावन्ति सहसा प्रस्खलन्ति पतन्ति च॥ 13-231-36(90514)
अयुक्तं बहु भाषन्ते यत्र क्वचन शोभने।
नग्ना विक्षिप्य गात्राणि नष्टज्ञाना इवासते॥ 13-231-37(90515)
एवं बहुविधान्भावान्कुर्वन्ति भ्रान्तचेतनाः।
ये पिबन्ति महामोहं पानं पापयुता नराः॥ 13-231-38(90516)
धृतिं लज्जां च बुद्धिं च पानं पीतं प्रणाशयेत्।
तस्मान्नराः सम्भवन्ति निर्लज्जा निरपत्रपाः॥ 13-231-39(90517)
बुद्धिसत्वैः परिक्षीणास्तेजोहीना मलान्विताः।
पीत्वापीत्वा तृषायुक्ताः पानपाः सम्भवन्ति च॥ 13-231-40(90518)
पानकामाः पानकथाः पानकालाभिकाङ्क्षिणः।
पानार्थं कर्मवश्यास्ते सम्भवन्ति नराधमाः॥ 13-231-41(90519)
पानकामास्तृषायोगाद्बुद्धिसत्वपरिक्षयात्।
पानदानां प्रेष्यकाराः पानपाः सहसाऽभवन्॥ 13-231-42(90520)
तदाप्रभृति वै लोके दीनैः पानवशैर्नरैः।
कारयन्ति च कर्माणि बुद्धिमन्तस्तु पानपाः॥ 13-231-43(90521)
कारुत्वमथ दासत्वं प्रेष्यतामेत्य पानपाः।
सर्वकर्मकराश्चासन्पशुवद्रज्जुबन्धिताः॥ 13-231-44(90522)
पानपस्तु सुरां पीत्वा तदा बुद्धिप्रणाशनात्।
कार्याकार्यस्य चाज्ञानाद्यथेष्टकरणात्स्वयम्।
विदुषामविधेयत्वात्पापमेवाभिपद्यते॥ 13-231-45(90523)
परिभूतो भवेल्लोके मद्यपो मित्रभेदकः।
सर्वकालमशुद्धिं च सर्वभक्षस्तथा भवेत्॥ 13-231-46(90524)
विनष्टो ज्ञातिविद्वद्भ्यः सततं कलिभावगः।
परुषं कटुकं घोरं वाक्यं वदति सर्वशः॥ 13-231-47(90525)
गुरूनतिवदेन्मत्तः परदारान्प्रधर्षयेत्।
संविदं कुरुते शौण्डेर्न शृणोति हितं क्वचित्॥ 13-231-48(90526)
एवं बहुविधा दोषाः पानपे सन्ति शोभने।
केवलं नरकं यान्ति नास्ति तत्र विचारणा।
तस्मात्तद्वर्जितं सद्भिः पानमात्महितैषिभिः॥ 13-231-49(90527)
यदि पानं न वर्जेरन्सन्तश्चारित्रकारणात्।
भवेदेतज्जगत्सर्वममर्यादं च निष्क्रियम्॥ 13-231-50(90528)
तस्माद्बुद्धेर्हि रक्षार्थं सद्भिः पानं विवर्जितम्।
इति ते दुष्कृतं सर्वं कथितं त्रिविधं प्रिये॥ ॥ 13-231-51(90529)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि एकत्रिंशदधिकद्विशततमोऽद्यायः॥ 231 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes
7-231-47 विनष्टो ज्ञानविद्वद्भ्य इति ङ.थ.पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|